Esra Özkal

Dominik Cumhuriyeti’nde 1960 yılı… Devletin başında bulunan kişi 30 yıldır iktidardaki konumunu koruyan ve ona karşı gelen hiç kimseye acımayan diktatör Rafael Trujillo. Bu baskıcı rejimin altında yaşamak zorunda kalan, düşüncelerini dile getirmekten bile çekinen, adeta kukla haline gelmiş bir halk… Tam da o yıllarda Dominik Cumhuriyeti’nde kurdukları Clandestine Hareketi ile bu diktatörlüğe karşı savaş açan 3 kız kardeş: Patria, Minerva ve Maria Teresa. Ya da herkesin onları tanıdığı şekliyle: Mirabal Kardeşler.

Bu 3 kadın, 1930 yılından itibaren Dominik Cumhuriyeti’ni yöneten Trujillo diktatörlüğüne karşı verdikleri mücadelelerle biliniyordu. Demokrasi talepleri hiç bitmedi; rejim onların sesini bastırmaya çalıştıkça gelecekleri için daha yüksek sesle haykırdılar. Trujillo tarafından pek çok kez hapse mahkûm edildiler ancak sıkı sıkıya bağlı oldukları tek bir şey uğruna yaşıyorlardı… Özgürlük. Patria Mirabal’ın şu sözü onların verdikleri tüm bu savaşın arka planını anlatıyor aslında: “Çocuklarımızın bu yozlaşmış ve baskıcı rejimde büyümesine izin veremeyiz. Buna karşı mücadele etmeliyiz ve gerekirse hayatım da dahil her şeyden vazgeçmeye hazırım.” Trujillo, ona karşı gelen bu 3 kadını ülkenin gördüğü en büyük düşmanlar olarak ilan ediyor ve şu cümleyi kurarak tüm yandaşlarını onlara karşı kışkırtıyor: “Ülkede iki tehlike var: Kilise ve Mirabal Kardeşler.”

Trujillo’nun bu açıklamasından sadece 23 gün sonra, 25 Kasım 1960 tarihinde, Mirabal Kardeşler mahkûm edilen kocalarını ziyaret etmek için hapishaneye gidiyor. Yağmurlu bir Cuma günü… Dönüş yolunda arabaları diktatörlük polislerince şoförleriyle beraber yol ortasında durduruluyor. Arabadan indirildikten sonra tecavüze uğruyorlar ve dövülerek vahşice öldürülüyorlar. Failleri Trujillo’nun sağ kolu olarak bilinen Victor Alicinio Peña Rivera ve gizli polis mensupları Ciriaco de la Rosa, Ramon Emilio Rojas, Alfonso Cruz Vlaeria ve Emilio Estrada Malleta.

Öldürüldüklerinde Patria 36, Minerva 34 ve Maria Teresa 25 yaşındaydı. Cinayetin ardından olayın üstünü kapatmak için cesetleri bir cipin içerisine konulup uçurumdan aşağı atıldı. Trujillo okları kendi üzerinden çevirmek için yandaş gazetesi El Caribe’de Mirabal Kardeşler’in ölümünü araba kazası olarak duyurdu. Ancak bu örtbas girişimi başarısız oldu.

Rafael Trujillo bir sene sonra, 1961 yılında, bir suikast sonucu öldürüldü ve diktatörlüğü yıkıldı. İki sene sonra, 1963 yılına gelindiğinde ise, Dominik Cumhuriyeti demokratik bir şekilde oy kullanarak yeni hükümetini seçti. Kendileri şahit olamasa da, Mirabal Kardeşler’in mücadelesi bu diktatörlüğün sona ermesinde önemli rol oynadı. Minerva Mirabal’ın kod adı olan “Kelebek”, Mirabal Kardeşler’in ve mücadelelerinin bir sembolü haline geldi ve kardeşler “Kelebekler” (Las Moriposas) olarak anılmaya başlandı.

Öldürülmelerinden 20 yıl sonra, 1981 yılında, Latin Amerika Kadın Kurultayı, Kolombiya’nın Bogota şehrinde bir araya geldi. Mirabal Kardeşler’in anısını yaşatmak ve dünya çapında kadına yönelik şiddeti hatırlatmak adına 25 Kasım tarihi, “Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü” olarak ilan edildi. 18 yıl sonra, 1999 yılında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun da kararıyla 25 Kasım uluslararası düzeyde “Kadına Yönelik Şiddetin Yok Edilmesi İçin Uluslararası Mücadele Günü” olarak kabul edildi. Mirabal Kardeşler’in vahşice öldürülmelerinden bu yana tam 65 yıl geçti. Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri hala daha hem ülkemizde hem de dünyada kanayan bir yara. Çoğu şüpheli kadın ölümü araştırılmamakta ve failler haksız tahrik adı altında aldıkları ceza indirimleriyle ellerini kollarını sallayarak topluma geri karışmakta. “Erkek adalet değil, gerçek adalet istiyoruz,” derken bundan bahsediyoruz. “Kavga ederken balkondan düştü,” denilerek üzeri kapatılmaya çalışılan bir sürü kadın cinayeti yaşandı ülkemizde. İstanbul

Sözleşmesi bu yüzden yaşatır ve 6284 tam da bu yüzden uygulanmalıdır. Çünkü ihmaller ve zayıf politikalar sonucu hayattan koparılan kadınlar bir sayıdan çok daha fazlası. Birleşmiş Milletler 2024 yılı raporuna göre; 2023 yılında, dünya genelinde yaklaşık 51.100 kadın ve kız çocuğu, birlikte oldukları partnerleri veya aile üyeleri tarafından öldürüldü. Bu da her gün ortalama 140 kadının yakın çevresinden biri tarafından öldürüldüğü anlamına geliyor. Ayrıca kadınların yüzde 6’sı, kocaları veya partnerleri dışında biri tarafından cinsel şiddete maruz kaldığını; 15-19 yaş arası yaklaşık 15 milyon genç kız ise tecavüze uğradıklarını bildirdi.

Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı’na 2024 yılında destek için ulaşan kadınların %32’si kocaları tarafından, %11,3’ü eski partnerleri tarafından, %9,8’i ise babaları tarafından şiddete uğradıklarını belirtti.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız platformunun 2024 yılı raporuna göre sadece geçtiğimiz sene 394 kadın cinayeti ve 259 şüpheli kadın ölümü kayda geçti. Bunlar sadece kayda geçenler… Sadece bizim bildiğimiz kadarı.

Kapalı kapılar ardında, eril sistemin umursamazlığından güç alan bir sürü fail var.

Haksız tahrik indirimine güvenen bir sürü fail var.

Şaka gibi rakamlarla cezalar alan ve şu an sokakta aramızda gezen bir sürü fail var. Her sene olduğu gibi bu 25 Kasım’da da Mirabal Kardeşler’in verdikleri mücadelenin önünde saygıyla eğiliyorum ve maruz kaldıkları şiddet sonucu tüm güçleriyle seslerini haykıran kadınlara bütün kalbimle inanıyorum. Mücadelemiz her zaman devam edecek çünkü tüm kadınlar özgür olana kadar hiçbirimiz özgür değiliz.

Kaynakça

1. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu. (2025, 9 Ocak). We Will Stop Femicides
   Platform 2024 Annual Report.
   https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/veriler/3130/we-will-stop-femicides- platform-2024-annual report.
2. Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. (2025). 2024 Yılı Faaliyet Raporu.
   https://morcati.org.tr/wp-content/uploads/2025/02/mor-cati-2024-yili-faaliyet- raporu.pdf.
3. Sanchez, V. (2017, 1 Mayıs). Las Mariposas: The Mirabal Sisters’ Role As Heroines
   Of The Dominican Republic. StMU History Media.
   https://web.archive.org/web/20190510002212/https://www.stmuhistorymedia.org/las- mariposas-the-mirabal-sisters-role-as-heroines-of-the-dominican-republic/.
4. UN Women. (2024, 25 Kasım). Facts and figures: Ending violence against women.
   https://knowledge.unwomen.org/en/articles/facts-and-figures/facts-and-figures- ending-violence against-women.